Bakara 2:286 — لَا يُكَلِّفُ اللّٰهُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا — 'Allah bir nefsi ancak gücünün yettiği kadarıyla yükümlü kılar.' Âyet temel bir gerçeği varsayar: insanın bir kapasitesi vardır ve sınırları vardır. Sonsuz değiliz; öyle olmamız da beklenmez. Sınırı görmezden geldiğimizde daha erdemli olmuyoruz — tükeniyoruz.

A'râf 7:31 — كُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفٓوا — 'Yiyin ve için, ama haddi aşmayın.' İki uç da — yoksunluk ve aşırı tüketim — enerjiyi yok eder.

Nahl 16:66 — لَبَنًا خَالِصًا سَآئِغًا لِلشَّارِبِينَ — '…içenler için halis, hoş süt.' Kur'an'ın belirli bir nimete bu kadar somut dikkat vermesi tesadüf değil — fiziksel beslenme temeldir.

Nebe 78:9-11 — وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا • وَجَعَلْنَا الَّيْلَ لِبَاسًا • وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا — 'Uykunuzu istirahat (subâta), geceyi örtü, gündüzü geçim vasıtası kıldık.' Subât = bir kesme, sistem reset'i.

Müzzemmil 73:6 — اِنَّ نَاشِئَةَ الَّيْلِ هِيَ اَشَدُّ وَطْـًٔا وَاَقْوَمُ قِيلًا — 'Şüphesiz geceleyin uyanmak tesir bakımından daha güçlü, söz bakımından daha doğrudur.' Gece saatlerinin gündüzün tekrar edemeyeceği kalitesi.

Ankebût 29:20 — قُلْ سِيرُوا فِي الْاَرْضِ فَانْظُرُوا — 'De ki: Yeryüzünde gezin ve nasıl başladığına bakın.' Sadece seyahat değil — gözlemleme, yeni izlenim alma, yaratılışı yeniden görme.

İbrahim 14:7 — لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَاَزِيدَنَّكُمْ — 'Eğer şükrederseniz, elbette size daha fazlasını veririm.' Şükür yeni nimet çekmez — zaten var olan nimetleri açığa çıkarır.

Nahl 16:18 — وَاِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللّٰهِ لَا تُحْصُوهَا — 'Allah'ın nimetlerini saymaya kalkışsanız, sayamazsınız.' Nimetler zaten sonsuzdur — problem algıdadır. Nankör kişi onları örter (kâfir = örten); örtülünce yenilik de görünmez olur, hayat bayatlar.

Ankebût 29:69 — وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا — 'Bizim yolumuzda cihad edenlere elbette yollarımızı gösteririz.' Cihad sadece sonradan ödüllendirilmez — yeni yollar açar. Çabanın eylemi kapasite yaratır.

Ankebût 29:45 — اِنَّ الصَّلٰوةَ تَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَآءِ وَالْمُنْكَرِ — 'Şüphesiz namaz hayasızlıktan ve kötülükten alıkoyar.' Nasıl? Alışkanlığın kasıtlı-şuurlu kesintisi yoluyla. Ayakta durmak, rüku, secde — bedenin normal kalıplarını kıran enerji üreten fiziksel kesintiler. Sembolik değil mekanik.

Mü'minûn 23:3 — وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ — 'Onlar boş iş ve sözlerden yüz çevirenlerdir.' Lağv sadece sözel saçmalık değil — zihinsel gürültü: hiçbir yere gitmeyen fantezilerin içsel gevezeliği. Hadiste de: min hüsni İslâmi'l-mer'i terkühü mâ lâ ya'nîh — kişinin İslam'ının güzelliğinden biri, kendisini ilgilendirmeyeni terk etmesidir (Tirmizî, Zühd 11). Buna başrolünde sen olduğun zihinsel filmler de dahildir.

Âl-i İmrân 3:134 — وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ — '…öfkelerini yutanlar.' Yakzimûn = yutmak — aktif, kassal bir kısıtlama; pasif kabul değil, kasıtlı kontrol. Çünkü öfke bir kez salındığında hasar sistemiktir.

Nisâ 4:32 — وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللّٰهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ — 'Allah'ın kiminize kiminizden fazla verdiği şeyleri temenni etmeyin.' Haset sadece ruhu değil bedeni de tüketir. Hasut kişi kendi nimetlerinin tadını çıkaramaz — başkasınınkilere sabitlenmiştir. Şükre, büyümeye gidecek enerji kızgınlığa gider.

Zümer 39:53 — لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّٰهِ — 'Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin.' Dört kaynak (beslenme, uyku, izlenim, meşguliyet) çökünce sonuç modern psikolojinin depresyon dediği, Kur'an'ın kunût dediği şeydir — enerji sisteminin nihai çöküşü. Klasik alimler kunût'u büyük günah sayar — ahlaksız olduğu için değil, yıkıcı olduğu için; tekrar ayağa kalkmayı engellediği için.

Nisâ 4:82 — اَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْاٰنَ — 'Kur'an üzerinde düşünmezler mi?' Tedebbür = içsel yansıma, tefekkür, perspektif kayması. Dışsal emirlerle (29:20) birlikte çalışmalı.

Ra'd 13:11 — اِنَّ اللّٰهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوا مَا بِاَنْفُسِهِمْ — 'Allah, bir kavmin kendilerinde olanı değiştirmedikçe, onların durumunu değiştirmez.' Değişim içten başlar — ama dışa yansımalıdır. Dış eylem olmayan iç perspektif = yanılsama. İç kayma olmayan dış eylem = tükenme.

Tevbe 9:105 — وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ — 'De ki: Çalışın, Allah sizin amelinizi görecek.'

Mülk 67:2 — لِيَبْلُوَكُمْ اَيُّكُمْ اَحْسَنُ عَمَلًا — 'Hanginizin amelde daha güzel olduğunu sınamak için.' Niyette en iyi değil, inançta en iyi değil — çalışmada en iyi.

İnşirah 94:7-8 — فَاِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ • وَاِلٰى رَبِّكَ فَارْغَبْ — 'Bir işten boşaldığında hemen diğerine koyul. Ve Rabbine yönel.' Bir işi bitirince tembelliğe çökme — ayağa kalk, sıradakine başla.